GDP là gì? Những kiến thức không phải ai cũng biết về GDP

GDP là một chỉ số rất quan trọng đối với mỗi một quốc gia, nhưng đa phần không phải ai cũng hiểu chỉ số này gì, ý nghĩa của nó là gì, cũng như cách tính GDP. Vì vậy, trong bài viết dưới đây, Blog Kiến Thức sẽ chia sẻ đến bạn tất cả các kiến thức về GDP là gì, tại sao hiện nay GDP được dùng phổ biến trên thế giới và Việt Nam.

GDP là gì?

GDP (viết tắt của từ Gross Domestic Product) là một thuật ngữ được dùng nhiều trong lĩnh vực kinh tế, tài chính trên thế giới và Việt nam hiện nay. GDP dịch ra tiếng việt là tổng sản phẩm quốc nội hay là tổng sản phẩm nội địa, là giá trị thị trường của tất cả hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi một lãnh thổ nhất định (thường là quốc gia) trong một thời kỳ nhất định (thường là một năm).

gdp-la-gi

Các sản phẩm và dịch vụ này được tính dựa theo công dân của một nước làm ra, không kể làm ra ở đâu, cả trong và ngoài nước, bao gồm tất cả các ngành nghề. Hiện, GDP là một chỉ số quan trọng nhất để đánh giá sự phát triển của một vùng hoặc một quốc gia, qua tốc độ tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế, của tất cả các ngành nghề,… nghiên cứu sự biến động của sản phẩm và dịch vụ được tạo ra theo thời gian.

Phân loại GDP

GDP danh nghĩa

Là tổng sản phẩm nội địa theo giá trị sản lượng hàng hoá và dịch vụ cuối cùng tính theo giá hiện hành. Sản phẩm sản xuất ra trong thời kỳ nào thì lấy giá của thời kỳ đó. Do vậy còn gọi là GDP theo giá hiện hành

GDP thực tế

Là tổng sản phẩm nội địa tính theo sản lượng hàng hoá và dịch vụ cuối cùng của năm nghiên cứu còn giá cả tính theo năm gốc do đó còn gọi là GDP theo giá so sánh. Theo cách tính toán về tài chính-tiền tệ thì GDP thực tế là hiệu số của GDP tiềm năng trừ đi chỉ số lạm phát CPI trong cùng một khoảng thời gian dùng để tính tán chỉ số GDP đó.

GDP thực tế được đưa ra nhằm điều chỉnh lại của những sai lệch như sự mất giá của đồng tiền trong việc tính toán GDP danh nghĩa để có thể ước lượng chuẩn hơn số lượng thực sự của hàng hóa và dịch vụ tạo thành GDP. GDP thứ nhất đôi khi được gọi là “GDP tiền tệ” trong khi GDP thứ hai được gọi là GDP “giá cố định” hay GDP “điều chỉnh lạm phát” hoặc “GDP theo giá năm gốc”

GDP bình quân đầu người (GDP Per Capita)?

Trong GDP có GDP bình quân đầu người được nhắc đến nhiều hơn bao giờ hết. Bởi vì GDP đầu người là một “thước đo” phản ánh mức thu nhập cũng như mức sống của người dân trong một nước/ vùng/ lãnh thổ/ quốc gia.

Chỉ số GDP bình quân đầu người chỉ ở mức tương đối chính xác. Với thời gian tính trong 365 ngày nên không thể chính xác được tuyệt đối. Mặc dù những thống kê chỉ mang tính tương đối, nhưng đây là một trong những chỉ tiêu thống kê kinh tế tổng hợp rất quan trọng đối với tất cả mọi quốc gia riêng lẻ. Nhờ nó mà chúng ta biết được sự phản ánh kết quả sản xuất bình quân đầu người trong thời gian quy định.

Chỉ số GDP bình quân đầu người cao tỷ lệ thuận với mức thu nhập cũng như đời sống người dân ở quốc gia đó. Tuy nhiên có những quốc gia có chỉ số GDP cao nhưng chưa chắc đã là quốc gia có mức sống cao nhất.

Xem thêm: Kem Upsize là gì? Mua Kem nở ngực Upsize chính hãng ở đâu

Các thành phần của GDP

GDP có thể tính là tổng của các khoản tiêu dùng, hoặc tổng của các khoản chi tiêu, hoặc tổng giá trị gia tăng của nền kinh tế. Về lý thuyết, dù theo cách tính nào cũng cho kết quả tính GDP như nhau. Nhưng trong nhiều báo cáo thống kê, lại có sự chênh lệch nhỏ giữa kết quả theo ba cách tính. Đó là vì có sai số trong thống kê.

Theo cách tính GDP là tổng tiêu dùng, các nhà kinh tế học đưa ra một công thức như sau:

GDP = C + I + G + NX

Trong đó các ký hiệu:

  • C là tiêu dùng của tất cả các cá nhân (hộ gia đình) trong nền kinh tế.
  • I là đầu tư của các nhà kinh doanh vào cơ sở kinh doanh. Đây được coi là tiêu dùng của các nhà đầu tư. Lưu ý, đừng lẫn lộn điều này với đầu tư mang tính đầu cơ tích trữ vào thị trường chứng khoán và trái phiếu.
  • G là tổng chi tiêu của chính quyền (tiêu dùng của chính quyền). Quan hệ của phần này đối với các phần còn lại của GDP được mô tả trong lý thuyết khả dụng (có thể đem đi tiêu).
  • NX là “xuất khẩu ròng” của nền kinh tế. Nó bằng xuất khẩu (tiêu dùng của nền kinh tế khác đối với các sản phẩm và dịch vụ do nền kinh tế trong tính toán sản xuất) – nhập khẩu (tiêu dùng của nền kinh tế trong tính toán đối với các sản phẩm và dịch vụ do nền kinh tế khác sản xuất).

Ba thành phần đầu đôi khi được gọi chung là “nội nhu”, còn thành phần cuối cùng là “ngoại nhu”.

GDP theo cách tính tổng chi phí (lúc này không gọi là GDP nữa, mà gọi là tổng chi tiêu nội địa hay GDE (viết tắt của Gross Domestic Expenditure) được tính toán tương tự, mặc dù trong công thức tính tổng chi phí không kê khai những khoản đầu tư ngoài kế hoạch (bỏ hàng tồn kho vào cuối chu kỳ báo cáo) và nó phần lớn được sử dụng bởi các nhà kinh tế lý thuyết.

3 cách tính GDP hiện nay tại Việt Nam

Phương pháp tính tổng chi tiêu (phương pháp chi tiêu)

Theo phương pháp chi tiêu, tổng sản phẩm quốc nội của một quốc gia là tổng số tiền mà các hộ gia đình trong quốc gia đó chi mua các hàng hóa cuối cùng. Như vậy trong một nền kinh tế giản đơn ta có thể dễ dàng tính tổng sản phẩm quốc nội như là tổng chi tiêu hàng hóa và dịch vụ cuối cùng hàng năm.

GDP (Y) là tổng của tiêu dùng (C), đầu tư (I), chi tiêu chính phủ (G) và cán cân thương mại (xuất khẩu ròng, X – M).

Y = C + I + G + (X – M)

Chú giải:

  • TIÊU DÙNG – consumption (C) bao gồm những khoản chi cho tiêu dùng cá nhân của các hộ gia đình về hàng hóa và dịch vụ. (xây nhà và mua nhà không được tính vào TIÊU DÙNG mà được tính vào ĐẦU TƯ TƯ NHÂN).
  • ĐẦU TƯ – investment (I) là tổng đầu tư ở trong nước của tư nhân. Nó bao gồm các khoản chi tiêu của doanh nghiệp về trang thiết bị và nhà xưởng hay sự xây dựng, mua nhà mới của hộ gia đình. (lưu ý hàng hóa tồn kho khi được đưa vào kho mà chưa đem đi bán thì vẫn được tính vào GDP)
  • CHI TIÊU CHÍNH PHỦ – government purchases (G) bao gồm các khoản chi tiêu của chính phủ cho các cấp chính quyền từ TW đến địa phương như chi cho quốc phòng, luật pháp, đường sá, cầu cống, giáo dục, y tế,… Chi tiêu chính phủ không bao gồm các khoản CHUYỂN GIAO THU NHẬP như các khoản trợ cấp cho người tàn tật, người nghèo,…
  • XUẤT KHẨU RÒNG – net exports (NX)= Giá trị xuất khẩu (X)- Giá trị nhập khẩu(M)

Phương pháp thu nhập hay phương pháp chi phí

Theo phương pháp thu nhập hay phương pháp chi phí, tổng sản phẩm quốc nội bằng tổng thu nhập từ các yếu tố tiền lương (wage), tiền lãi (interest), lợi nhuận (profit) và tiền thuê (rent); đó cũng chính là tổng chi phí sản xuất các sản phẩm cuối cùng của xã hội.

GDP=W + R + i + Pr + Ti + De

Trong đó

  • W là tiền lương
  • R là tiền cho thuê tài sản
  • i là tiền lãi
  • Pr là lợi nhuận
  • Ti là thuế gián thu ròng
  • De là phần hao mòn (khấu hao) tài sản cố định

Phương pháp giá trị gia tăng

Giá trị gia tăng của doanh nghiệp ký hiệu là (VA), giá trị tăng thêm của một ngành (GO), giá trị tăng thêm của nền kinh tế là GDP

VA = Giá trị thị trường sản phẩm đầu ra của doanh nghiệp – Giá trị đầu vào được chuyển hết vào giá trị sản phẩm trong quá trình sản xuất

Giá trị gia tăng của một ngành (GO)

GO =∑ VAi (i=1,2,3,..,n)

Trong đó:

  • VAi là giá trị tăng thêm của doanh nghiệp i trong ngành
  • n là số lượng doanh nghiệp trong ngành

Giá trị gia tăng của nền kinh tế GDP

GDP =∑ GOj (j=1,2,3,..,m)

Trong đó:

  • GOj là giá trị gia tăng của ngành j
  • m là số ngành trong nền kinh tế

Lưu ý

Kết quả tính GDP sẽ là như nhau với cả ba cách trên. Ở Việt Nam GDP được tính toán bởi Tổng cục thống kê dựa trên cơ sở các báo cáo từ các đơn vị, tổ chức kinh tế cũng như báo cáo của các Cục thống kê tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Còn ở Mỹ GDP được tính toán bởi Cục phân tích kinh tế.

GDP có ý nghĩa gì với mỗi quốc gia

Tốc độ tăng trưởng GDP đánh giá tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế. Nó thực hiện điều này bằng cách so sánh một phần tư tổng sản phẩm quốc nội của quốc gia này với quý trước. GDP đo lường sản lượng kinh tế của một quốc gia.

Tỷ lệ tăng trưởng GDP được điều khiển bởi bốn thành phần của GDP.

  • Động lực chính của tăng trưởng GDP là tiêu dùng cá nhân. Điều này bao gồm các lĩnh vực quan trọng của bán lẻ.
  • Hợp phần thứ hai là đầu tư kinh doanh, bao gồm xây dựng và mức tồn kho.
  • Chi tiêu của chính phủ là động lực tăng trưởng thứ ba. Danh mục lớn nhất của nó là các khoản trợ cấp An Sinh Xã Hội, chi tiêu quốc phòng.
  • Chính phủ thường tăng chi tiêu để đẩy nhanh nền kinh tế trong thời kỳ suy thoái. Thứ tư là thương mại ròng. Xuất khẩu thêm vào GDP trong khi nhập khẩu trừ đi từ đó.

Một sự thay đổi trong GDP cho dù lên hay xuống sẽ tác động mạnh mẽ đến kinh tế và đời sống ở một quốc gia. Khi chỉ số GDP đi xuống làm nền kinh tế xấu đi thường dẫn đến lợi nhuận thấp hơn cho các công ty, doanh nghiệp.

Dẫn đến ngành kinh tế suy thoái, lạm phát, thất nghiệp tăng cao, đồng tiền mất giá,… ảnh hưởng trực tiếp tới tất cả đời sống của công dân.

Xem thêm: Kem Flekosteel là gì? Công dụng của kem Flekosteel

GDP có những hạn chế gì?

Mặc dù là một chỉ số quan trọng của nền kinh tế những GDP vẫn chưa thể phản ánh một cách cụ thể nhất tình trạng nền kinh tế của một quốc gia

GDP được xem như là yếu tố để đánh giá kích cỡ của nền kinh tế nhưng không phản ánh chính xác được mức sống của người dân.

Chỉ số GDP không bao gồm các yếu tố như: kinh tế trao đổi, kinh tế phi tiền tệ, kinh tế ngầm, sản xuất hàng hóa tại gia đình… cho nên số liệu để tính GDP là chưa hoàn toàn chính xác.

Yếu tố hài hòa của sự phát triển không được tính đến trong GDP. Ví dụ như quốc gia có tốc độ phát triển cao nhưng tài nguyên thiên nhiên thì cạn kiệt, suy thoái… Đó là những thiệt hại về môi trường do quá trình sản xuất gây ra.

GDP cũng chưa thực sự phản ánh chính xác mức độ tham gia đóng góp của các thành phần dân số trong phạm vi mỗi quốc gia. Quốc gia có chỉ số GDP có thể đến từ kết quả của nhóm dân số giàu đem lại cho nền kinh tế trong khi đa số dân cư đều ở mức nghèo.

Kết luận

Qua bài viết bạn cũng hiểu được chỉ số GDP là gì và cách tính GDP của một quốc gia hay vùng lãnh thổ tại một thời gian cố định nào rồi chứ.

GDP là gì? Những kiến thức không phải ai cũng biết về GDP
5 (100%) 1 vote[s]

ĐỂ LẠI BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here